Deventer Lebuïnuskerk
De Grote of Lebuïnuskerk is een gotische hallenkerk aan het Grote Kerkhof in Deventer. In de middeleeuwen was het de hoofdkerk van de stad en een van de voornaamste kerken binnen het bisdom Utrecht. Tijdens het rooms-katholieke bisdom Deventer (1559–1591) deed de kerk dienst als kathedraal. De kerk is eigendom van de Protestantse Kerk, terwijl de toren in bezit is van de gemeente Deventer.
De kerk bevat onder andere een romaanse crypte, muurschilderingen van vóór de Reformatie, en bepleisterde kruis-, ster- en netgewelven met profane en religieuze afbeeldingen, waarvan sommigen ui de eerste helft van de 14e eeuw dateren. Verder zijn het orgel en het carillon van grote historische waarde. De kap van de kerk is in de 30-er jaren voor de van de vorige eeuw vervangen.
De kerktoren is 62,5 meter hoog; de tweede omgang ligt op 46 meter hoogte. De nok van de kerk is circa 25 meter hoog, het schip ongeveer 18 meter.
Deventer Lebuïnuskerk
Er zijn geen wettelijke eisen om kerken te beschermen tegen de gevolgen van brand. De regelgeving richt zich uitsluitend op vluchtveiligheid. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog, tot halverwege de jaren ’80, is in opdracht en op kosten van de rijksoverheid een selectie gebouwen uitgerust met een sprinklerinstallatie. Zo ook de Lebuïnuskerk in de begin jaren 50. De gemeente heeft er voor gekozen om de kerk en haar inhoud te beschermen. Hoewel het dak geen historische waarde heeft, kan een brand zonder extra maatregelen leiden tot instorting en verlies van de hoge gewelven met schilderingen, evenals andere historische inhoud.
Na een aantal recente kerkbranden is door de gemeente de aanwezigheid en werking van de sprinklerinstallatie beoordeeld. Het aansluiten van voldoende bluswater door de brandweer bij het ontstaan brand, bleek teveel tijd te kosten en geconcludeerd werd dat een niet automatische installatie weinig tot geen effect zal hebben. Derhalve is gekozen de installatie te automatiseren.
In 2022 de bestaande niet-automatische sprinklerinstallatie omgebouwd tot een automatische installatie. Dit is uitgevoerd op basis van het “Uitgangspuntendocument Brandbeveiliging” van DLVD Advies, d.d. 20 december 2021, referentienummer 10798-1/UPD/SPR. De toegepaste norm is de Europese sprinklernorm NEN-EN 12845, gevarenklasse OH1; 5 mm/min per m2, met minimaal ontwerpsproeivlak van 90m2. Het oorspronkelijke sprinklernet en de sprinklerkoppen zijn bij aanvang van het project gecontroleerd en waar nodig vervangen.
Het bluswater wordt geleverd door een bronpomp die is geïnstalleerd ten behoeve van de sprinklerinstallatie. Deze pomp dient tevens als watervoorziening voor de brandweer in de binnenstad. De waterbron is speciaal voor de kerk en de omliggende monumentale panden aangelegd, mede om een tekort aan bluswater te voorkomen.
De installatie beschikt over een aansluiting waarop de brandweer bluswater kan toevoegen.
Om corrosie van het droge leidingnet te voorkomen, is de installatie voorzien van een stikstofgenerator die het zuurstofniveau onder de 2% houdt. De aangelegde zware elektriciteitsaansluiting voor de bronpomp van de sprinklerinstallatie voorziet tevens de evenementenaansluitingen van elektriciteit, beveiligd met een prioriteitenschakeling.
De ombouw en actualisatie van de sprinklerinstallatie zijn uitgevoerd in bouwteamverband. Er waren vooraf te veel onduidelijkheden, waarvoor tijdens de uitvoering maatwerkoplossingen nodig waren. Deze werkwijze sloot het beste aan bij de situatie.
Gebruik
Naast kerkdiensten is de kerk geopend voor bezoekers. Onder begeleiding van een gids kunnen ook rondleidingen worden gevolgd in de toren van de kerk.
Daarnaast wordt jaarlijks de traditionele Deventer kerstmarkt georganiseerd, waarbij in de kerk kraampjes worden geplaatst.
De gemeente Deventer is beheerder van de installatie, zowel in de toren als in de kerk – feitelijk betreft het één installatie. De gemeente voert de regie over het onderhoud en het testen van de installatie; de installateur verzorgt de periodieke tests. Er is niet gekozen voor een jaarlijkse inspectie (en dus geen CCV-inspectiecertificaat), maar wél voor een CCV-VBB-onderhoudscertificaat volgens het CCV-certificatieschema onderhoud.
De gemeente coördineert ook de afstemming over brandveiligheid met de verzekeraar en de brandweer.
De vastgoedportefeuille van de gemeente is ondergebracht in een beursgenoteerde polis. De aanwezigheid van de sprinklerinstallatie leidt niet tot een premiekorting.
De brandweer is goed geïnformeerd over het gebouw, de sprinklerinstallatie en de bluswatervoorziening. Er wordt regelmatig geoefend met de sprinklerinstallatie en bluswatervoorziening, zodat bij een eventuele brand duidelijk is welke delen historische waarde hebben en hoe daarmee moet worden omgegaan.
Meer lezen?
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed besteedt in haar kennisbank aandacht aan dit onderwerp. Meer informatie is te vinden via: https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Thema/Brand
