De Tweede Kamer heeft op 2 juli 2026 een motie aangenomen waarin de regering wordt gevraagd een integrale verkenning te starten naar de uitgangspunten van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Daarbij moeten de vier prioriteiten van Brandweer Nederland als uitgangspunt worden genomen.
Dit een belangrijke ontwikkeling. De motie onderstreept de noodzaak om opnieuw naar de grondslagen van de brandveiligheidsregelgeving te kijken. In de motie wordt expliciet verwezen naar de conclusie van VNG, IPO en Brandweer Nederland dat de basis van het huidige brandveiligheidsstelsel uit de jaren tachtig en negentig stamt en integraal moet worden herzien. Ook de toenemende aantal minder zelfredzame bewoners wordt expliciet genoemd.
Brandveiligheidsregels sluiten steeds minder aan op de praktijk
Brandweer Nederland publiceerde voor het rondetafelgesprek Bouwregelgeving de position paper Brandveiligheid onder druk. Daarin stelt de brandweer dat de bouwregelgeving steeds minder aansluit bij de huidige en toekomstige bouwpraktijk. Hoogbouw, optoppen, hout en biobased bouwen, verduurzaming, functiemenging en het groeiende aantal minder zelfredzame bewoners hebben het risicobeeld veranderd.
De brandweer benoemt vier prioriteiten voor modernisering:
- Zorg voor realistische uitgangspunten over zelfredzaamheid. Door vergrijzing en langer zelfstandig wonen neemt het aantal mensen toe dat bij brand niet of niet tijdig zelfstandig kan vluchten. Dit vraagt volgens de brandweer om herijking van de uitgangspunten voor onder andere vluchtroutes, rookbeheersing en compartimentering.
- Maak brandveiligheid een volwaardig onderdeel van maatschappelijke opgaven. Bij woningbouw, hoogbouw, optoppen, verduurzaming, energietransitie en nieuwe bouwmethoden moet brandveiligheid vanaf de ontwerpfase worden meegenomen.
- Focus op betere, duidelijkere en effectievere regels. Niet het schrappen van regels moet centraal staan, maar het vervangen van bestaande regels door regels die beter aansluiten op de risico’s en de praktijk.
- Herstel de balans tussen voorkomen, beperken en bestrijden van brand. De regelgeving moet volgens Brandweer Nederland beter aansluiten op de daadwerkelijke mogelijkheden van de brandweer om een incident te bestrijden.
Niet alleen compartimenteren, maar de brand aanpakken
Met name dat vierde punt is van groot belang. In het huidige Bbl ligt veel nadruk op maatregelen die de gevolgen van een eenmaal ontwikkelde brand zouden moeten beperken: brand- en rookcompartimentering, vluchtroutes en het voorkomen van uitbreiding naar andere delen van een gebouw.
Die maatregelen blijven belangrijk, maar ze grijpen niet noodzakelijkerwijs in op de ontwikkeling van de brand zelf. Daardoor kan binnen een brandcompartiment nog steeds een omvangrijke brand ontstaan, met risico’s voor aanwezigen, grote rookproductie, aanzienlijke materiële en milieuschade en een complexe inzet voor de brandweer.
Een toekomstbestendig brandveiligheidsconcept zou daarom nadrukkelijker moeten kijken naar bronbestrijding: een beginnende brand automatisch detecteren en direct starten met blussen. Automatische blusinstallaties zoals sprinklers grijpen vroeg in het brandverloop in en hebben als doel de brand te beheersen of te blussen, zodat een brand zich niet kan ontwikkelen. Dat is geen conclusie die alleen vanuit de sprinklersector wordt getrokken. Brandweer Nederland noemt in haar position paper automatische brandblusinstallaties, waaronder sprinklers en watermist, expliciet als voorbeeld van bewezen actieve veiligheidsoplossingen die kunnen worden gestandaardiseerd. Volgens de brandweer kunnen dergelijke installaties brandrisico’s vroegtijdig beheersen, de veiligheid van bewoners en hulpverleners vergroten en de inzetdruk op de brandweer verlagen. De brandweer noemt daarbij specifiek kwetsbare doelgroepen, tijdelijke woningen, hoge bouwwerken en circulaire bouwmaterialen.
Van gevolgbeperking naar beheersing bij de bron
Dat biedt een belangrijk aanknopingspunt voor de aangekondigde verkenning. Het uitgangspunt zou niet alleen moeten zijn: hoe voorkomen we dat een brand zich vanuit een brandcompartiment verder uitbreidt? Minstens zo relevant is de vraag: hoe zorgen we ervoor dat een brand überhaupt niet de kans krijgt zich tot een grote compartimentsbrand te ontwikkelen?
Juist door vroeg in het brandverloop automatisch met blussen te beginnen, kunnen verschillende veiligheidsdoelen tegelijkertijd worden ondersteund: meer tijd en betere omstandigheden voor aanwezigen om te vluchten, bescherming van mensen die niet zelfstandig kunnen vluchten, beperking van rook- en brandontwikkeling, betere omstandigheden voor de brandweerinzet en beperking van schade en milieueffecten.
Daarmee raakt bronbestrijding feitelijk aan alle vier de prioriteiten van Brandweer Nederland.
Kans om de uitgangspunten fundamenteel te herzien
De aangenomen motie betekent nog niet dat het Bbl daadwerkelijk wordt aangepast. De regering wordt gevraagd eerst een integrale verkenning van de uitgangspunten te starten. Juist daarom is deze fase belangrijk: niet alleen afzonderlijke voorschriften moeten tegen het licht worden gehouden, maar ook de principes waarop het Nederlandse brandveiligheidsstelsel is gebaseerd.
Dat sluit aan bij een bredere oproep om het Bbl toekomstbestendig te maken. Ook Bouwend Nederland stelt in zijn position paper dat niet alleen naar het huidige Bbl moet worden gekeken, maar nadrukkelijk naar de toekomstbestendigheid van het stelsel.
Voor de sprinklerindustrie is al veel langer duidelijk dat bronbestrijding een belangrijkere rol kan spelen dan nu in de bouwregelgeving het geval is. De recente onderzoeken van het NIPV onderstrepen de noodzaak om daarnaar te kijken. Zo concludeert het NIPV bij wonen met zorg dat steeds meer mensen met een intensieve zorgbehoefte zelfstandig wonen, terwijl de brandveiligheidsregels nog grotendeels uitgaan van zelfredzame bewoners. Het instituut spreekt expliciet van een situatie waarin de regelgeving niet aansluit op de praktijk.
Ook voor hoge gebouwen concludeert het NIPV dat aanpassing van de regelgeving noodzakelijk is. Voor gebouwen tussen 20 en 70 meter wordt het voorschrijven van een automatische brandbestrijdingsinstallatie, bijvoorbeeld een sprinklerinstallatie, expliciet als oplossingsrichting genoemd. Deze onderzoeken illustreren waarom een fundamentele discussie over de uitgangspunten van het Bbl nodig is. Brandveiligheid hoeft niet uitsluitend te worden georganiseerd rond het beperken van de gevolgen van een ontwikkelde brand. Door veel eerder in het brandproces in te grijpen, kan worden voorkomen dat een kleine brand zich ontwikkelt tot een grote brand.
Automatisch starten met blussen zodra een brand ontstaat, verlaagt het restrisico bij de bron. De aangenomen motie biedt de gelegenheid om die benadering nadrukkelijk mee te nemen bij de herziening van de uitgangspunten van onze bouwregelgeving.
Motie-Beckerman 28 325, nr. 327 – Tweede Kamer
Position paper Brandweer Nederland – Brandveiligheid onder druk
Vragen? Neem contact op met John van Lierop john@eurosprinkler.org
